Brent petrol yeni haftanın ilk işlemlerinde yüzde 2,6 yükselerek 90,40 dolara çıktı. Gün içindeki en yüksek seviye 91,41 dolar olurken ABD tipi ham petrol yüzde 2,3 artışla 84,39 doları gördü.
Fiyat hareketi, talepteki bir güçlenmeden çok Orta Doğu’daki sevkiyat riskinin büyümesinden kaynaklandı. ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının dokuzuncu güne girmesi ve bölgeden gelen karşılıklı saldırı haberleri, petrolün güvenli biçimde taşınmasına ilişkin endişeleri artırdı.
Hürmüz’de geçişler yarıya indi
Hürmüz Boğazı’ndan pazar günü yalnızca dört gemi geçti. Cumartesi günü sekiz olan geçiş sayısının bir günde yarıya inmesi, petrol piyasasındaki arz endişesini güçlendirdi.
Boğaz, normal koşullarda küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birini taşıyor. Bu nedenle gemi trafiğindeki düşüş, üretim devam etse bile petrolün dünya pazarlarına ulaştırılmasını zorlaştırabilecek bir risk olarak değerlendiriliyor.
Cuma gününden bu yana üç petrol ürünü tankeri ile bir çok büyük ham petrol tankerinin yükleme yapmak üzere boğaza girdiği belirlendi. Geçişlerin sınırlı kalması, limanlarda ve Körfez içindeki bekleme sürelerini uzatabilir.
Tankerler Körfez’de birikiyor
Petrol taşımacılığındaki yavaşlama sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatlarında daha belirgin hale geldi. Perşembe gününden bu yana Hürmüz Boğazı’ndan geçen bir LNG tankeri görülmedi.
Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki üretim ile tanker yüklemeleri devam etmesine rağmen gemilerin Körfez’den çıkamaması, deniz üzerindeki stokları artırdı. Temmuz ortası itibarıyla yedi yüklü Katar tankerinde yaklaşık 570 bin ton LNG bekliyordu.
Körfez içinde konumlanan LNG tanker kapasitesi ise 1,9 milyon tona yaklaştı. Bu büyüklük, savaş öncesindeki yoğun ihracat temposunun yaklaşık sekiz günlük bölümüne karşılık geliyor.
Boğazdaki geçişlerin yeniden hızlanması halinde yüklenmiş tankerlerin kısa sürede ihracata yönelmesi mümkün olacak. Aksi durumda bekleyen gemi sayısı ve navlun maliyetleri artabilir.
Petrol fiyatı faiz riskine dönüştü
Brent petrolün 90 doların üzerine çıkması yalnızca enerji piyasasını etkilemedi. Artan yakıt ve taşımacılık maliyetleri, küresel enflasyonun yeniden yükselmesi ihtimalini gündeme taşıdı.
Vadeli piyasalar yıl sonuna kadar Fed’den toplam 29 baz puanlık faiz artışı fiyatlamaya başladı. Eylül ayında faiz artışı yapılması ihtimali yüzde 60 seviyesine yaklaştı.
ABD’nin 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5 sınırını yeniden aştı. Petrol fiyatındaki yükselişin kalıcı olması halinde merkez bankalarının faiz indiriminden uzaklaşması veya yeni artışları değerlendirmesi gündeme gelebilir.
Enerji maliyetlerinin uzun süre yüksek kalması, tüketici harcamaları ve şirket kârlılıkları üzerinden petrol talebini daha sonraki aşamada sınırlayabilir. İlk aşamada ise piyasada arz kaygısı ağır basıyor.
Vadeli piyasa arz açığını fiyatlıyor
Petrolün vadeli fiyat yapısındaki değişim, yatırımcıların yakın vadeli arzı ileriki aylardan daha riskli gördüğünü gösteriyor. Ön ay Brent kontratının daha ileri vadeli kontratlara göre primli işlem görmesi, kısa vadeli petrol ihtiyacının arttığına işaret ediyor.
Geçen hafta ilk ay ile altıncı ay Brent kontratı arasındaki fark 8,92 dolara kadar çıkmıştı. Bu yapı, piyasada yakın vadeli teslimata verilen önemin yükseldiğini gösterdi.
Tanker trafiğinin düşmesi halinde rafineriler teslimat takvimlerini korumak için daha yüksek fiyat ödemek zorunda kalabilir. Boğazdaki geçişlerin normalleşmesi ise vadeli fiyatlar arasındaki farkı azaltabilir.
Piyasanın yönü yalnızca saldırı haberlerine değil, yükleme terminallerindeki faaliyetlere ve gemilerin boğazdan çıkış hızına da bağlı olacak.
Bu hafta hangi veriler izlenecek
Petrol piyasasının ilk gündem maddesi Hürmüz Boğazı’ndaki günlük gemi geçişleri olacak. Geçiş sayısının dört geminin üzerine çıkıp çıkmaması, fiyatlardaki risk priminin korunup korunmayacağını gösterecek.
Umman kıyısı yakınlarında yandığı bildirilen gemiye ilişkin incelemenin sonucu da izlenecek. Yangının nedeni henüz doğrulanmadığı için piyasa, resmî denizcilik kurumlarından gelecek açıklamalara odaklanacak.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi haftalık petrol stoklarını 22 Temmuz Çarşamba günü Türkiye saatiyle 17.30’da açıklayacak. Ham petrol ve benzin stoklarındaki değişim, jeopolitik riskin yanında ABD’deki arz-talep dengesini gösterecek.
Brent petrol açısından 91,41 dolarlık gün içi zirve ilk kısa vadeli eşik olacak. Hürmüz’deki trafik düşük kalırsa 90 doların üzerindeki fiyatlama güç kazanabilir; geçişlerin toparlanması halinde risk primi geri çekilebilir.
